Kilka tygodni temu przeglądałem dwa raporty o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce. Pierwszy z nich to raport PARP (Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości) a drugi to raport Banku Pekao S.A. Znalazłem w nich wiele ciekawych informacji na temat kondycji przedsiębiorstw działających na naszym rodzimym rynku. Zwłaszcza mikro i małych firm. W tym artykule postanowiłem podzielić się z Tobą najistotniejszymi wnioskami jakie wyciągnąłem z tej lektury.

Jeżeli nie masz czasu albo ochoty samodzielnie szukać i analizować tego typu opracowań to nie musisz tego robić 🙂 Dzięki temu artykułowi będziesz miała/ miała najważniejszą wiedzę o sektorze polskich przedsiębiorstw za ostatnie dwa lata (2016 i 2017) w pigułce.

Dlaczego dzisiaj poruszam zagadnienia dotyczące mikro i małych przedsiębiorstw?

Strefa działania małych firm to jeden z obszarów tematycznych, jaki eksploruję na łamach tego bloga. Sektor MSP zawsze był mi bliski. Obecnie zajmuję się również ścisłą współpracą z właścicielami małych i średnich przedsiębiorstw. Więcej informacji o tej tematyce znajdziesz na blogu tutaj a o charakterze mojej aktywności w obszarze firm znajdziesz tutaj.

Przedsiębiorca, który prowadzi działalność gospodarczą mierzy się na co dzień z wieloma wyzwaniami. Są to między innymi: rekrutacja i zatrudnianie pracowników, kierowanie zespołem, sprzedaż, marketing, urzędy, podatki itd. O tym jak tacy przedsiębiorcy radzili sobie w 2016 i 2017 r na tle rynku i w sytuacji ekonomicznej w której przyszło funkcjonować przeczytasz właśnie w tym artykule.

Poza tym:

  • Dowiesz się jakie są rodzaje i specyfika polskich przedsiębiorstw,
  • Zobaczysz jaka jest struktura polskich przedsiębiorstw, których jest najwięcej a których mniej,
  • Poznasz sektor MSP w wybranych obszarach (udział w PKB, zatrudnienie, wynagrodzenia, inwestycje, finanse),
  • Dowiesz się jakie jest znaczenie mikroprzedsiębiorstw dla gospodarki naszego kraju.

W artykule przedstawiam obraz sektora MSP w Polsce w oparciu o najbardziej aktualne dane statystyczne GUS. Na końcu podam też oczywiście miejsca w których możesz zapoznać się z tymi opracowaniami, na wypadek, gdyby mój artykuł pozostawił jeszcze pewien niedosyt informacyjny 🙂

Rodzaje i specyfika polskich przedsiębiorstw

W polskim sektorze przedsiębiorstw możemy rozróżnić 4 ich rodzaje:

  1. Mikrofirmy
  2. Małe przedsiębiorstwa
  3. Średnie przedsiębiorstwa
  4. Duże Przedsiębiorstwa

Poniżej krótko przedstawiam czym dana grupa przedsiębiorstw się charakteryzuje i jakie firmy wchodzą w skład każdej z nich.

Mikrofirmy

Cały rynek jest zdominowany przez mikroprzedsiębiorstwa. Ich udział w strukturze wszystkich przedsiębiorstw wynosi aż 96,2%. W ciągu ostatnich 10-ciu lat nastąpił istotny wzrost ich liczby. Obecnie jest ich blisko 2 mln, a to jest o 13% więcej niż w 2008 r.

Mikroprzedsiębiorca to przedsiębiorca, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

  • zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz
  • osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży nieprzekraczający równowartości w złotych 2 mln euro lub sumy aktywów jego bilansu w złotych 2 mln euro.

Największa liczba mikroprzedsiębiorstw działa w usługach (53%) i handlu (25%). Mają one największy, spośród wszystkich grup przedsiębiorstw, udział w tworzeniu PKB (Produktu Krajowego Brutto) – bo aż 31%. Ponadto, bardzo istotnie wpływają na rynek pracy.

To właśnie mikrofirmy generują 40% miejsc pracy w sektorze przedsiębiorstw a liczba pracujących w takich firmach wynosi ok. 3,9 mln osób.

Mikrofirmy są drugą najbardziej produktywną grupą przedsiębiorstw, co oznacza, że wytarzają najwięcej dóbr i usług w przeliczeniu na pracownika. Są również najbardziej rentowną grupą przedsiębiorstw a to z kolei oznacza, że osiągają określone przychody ponosząc relatywnie niskie koszty.

Niestety mniejsza skala działania i czasami pojedyncze większe transakcje mogą spowodować szybką utratę płynności finansowej. Jeżeli przedsiębiorca nie otrzyma zapłaty za jedną lub kilka faktur na wyższe kwoty, sytuacja staje się poważna. Nierzadko wymaga też posiłkowania się kredytami bankowymi lub innego rodzaju finansowaniem.

Większość mikrofirm działa lokalnie i koncentruje się wyłącznie na rynku krajowym. Rzadko eksportują i importują. Trudniej również jest im utrzymać się na rynku. Pierwszy rok przeżywa ok 70% z nich.

W polskich mikroprzedsiębiorstwach na przestrzeni ostatnich lat rośnie wartość produkcji, przychody, nakłady inwestycyjne, liczba pracujących i zatrudnionych. Rośnie też sukcesywnie ilość mikrofirm.

Małe przedsiębiorstwa

W Polsce jest obecnie ponad 57 tys. małych firm, które stanowią 2,8% polskiego sektora przedsiębiorstw. Na przestrzeni ostatnich lat obserwowany jest również wzrost liczby małych firm. Mają one najmniejszy, spośród wszystkich grup przedsiębiorstw, udział w tworzeniu PKB – jest to 8% i posiadają również najmniejszy udział w tworzeniu miejsc pracy.

W sektorze przedsiębiorstw małe firmy generują 12,2% miejsc pracy a liczba osób pracujących w takich firmach wynosi ok. 1,2 mln.

Aby przedsiębiorstwo mogło być zaklasyfikowane jako małe, powinno spełniać dwa następujące warunki:

  • zatrudniać mniej niż 50 pracowników,
  • osiągać roczny obrót 10 mln euro lub bilans roczny poniżej 10 mln euro.

Małe przedsiębiorstwa charakteryzuje niska przeżywalność w pierwszym roku (średnio 81% z nich przetrwa pierwszy rok). W kolejnych latach jest już jednak znacznie lepiej (98% małych firm będzie nadal funkcjonować). W przeciętnej małej firmie pracuje ok 21 osób.

Polskie małe przedsiębiorstwa są bardziej rentowne i płynne finansowo niż średnie i duże podmioty. Wciąż słabiej korzystają z takich usług jak np. chmura obliczeniowa i są bardzo mało aktywne w mediach społecznościowych.

Średnie przedsiębiorstwa

W Polsce jest obecnie ponad 15 tys. średnich firm, które stanowią 0,8% polskiego sektora przedsiębiorstw. Na przestrzeni ostatnich lat obserwowany jest spadek liczby średnich firm, obecnie jest ich o 5% mniej niż w 2008 r.

Średni przedsiębiorca to taki, który:

  • zatrudniał między 51 a 250 pracowników,
  • osiągnął roczny obrót ze sprzedaży nieprzekraczający równowartości w złotych 50 mln euro lub sumy aktywów jego bilansu nieprzekraczający równowartości w złotych 43 mln euro.

Udział średnich firm w tworzeniu PKB wynosi 11%. Posiadają one nieco większy od małych firm udział w tworzeniu miejsc pracy a w przeciętnej średniej firmie pracuje 105 osób.

W sektorze przedsiębiorstw średnie firmy generują niemal 17% wszystkich miejsc pracy a liczba pracujących w takich firmach wynosi ok. 1,6 mln osób. 

Średnie firmy finansują inwestycje przede wszystkim środkami własnymi (59%) oraz kredytami i pożyczkami krajowymi (21,4%). Na trzecim miejscu są środki zagraniczne – 8%.

Firmy te rosną najbardziej dynamicznie pod względem wartości eksportu zarówno wyrobów jak i usług. Wzrost eksportu tej grupy w ciągu ostatnich 10 lat (2008-2018) był ponad dwukrotny.

Duże przedsiębiorstwa

W Polsce funkcjonuje niespełna 3,6 tys. dużych firm, które stanowią 0,2% polskiego sektora przedsiębiorstw. Obecnie jest ich o ok 11% więcej niż w 2008 r.

Pomimo niewielkiej liczebności, duże przedsiębiorstwa mają bardzo istotny udział w tworzeniu PKB – 24% i posiadają również znaczący udział w tworzeniu miejsc pracy.

W sektorze przedsiębiorstw duże firmy generują ponad 31% miejsc pracy a liczba pracujących w takich firmach wynosi ok. 3 mln osób.

W przeciętnej dużej firmie pracuje 850 osób natomiast przeciętne miesięczne wynagrodzenie na jednego zatrudnionego wynosi ponad 5000 zł (najwięcej ze wszystkich grup przedsiębiorstw).

Duże firmy finansują inwestycje przede wszystkim środkami własnymi (70%) oraz środkami zagranicznymi (10%). Na trzecim miejscu są kredyty i pożyczki krajowe (8,6%). Mają jednak najwyższy odsetek niezapłaconych faktur.

Charakterystyczna dla dużych firm jest to, że najbardziej dynamicznie zwiększają swoje przychody. W okresie 2003-2016 ich przychody ogółem wzrosły 2,5-krotnie, podczas gdy cały sektor MSP urósł pod tym względem 1,9-krotnie. Co za tym idzie najszybciej generują również koszty.

Odbierz dostęp do 30 profesjonalnych narzędzi!

Wśród nich Checklisty do Kredytu Hipotecznego, kalkulatory Excel oraz rekomendowane kalkulatory Online!

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych GetResponse ( more information )

Twój adres e-mail jest u mnie bezpieczny. Możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Struktura polskich przedsiębiorstw

Na przestrzeni ostatnich lat liczba przedsiębiorstw w naszym kraju systematycznie rośnie. W 2016 r. w Polsce działało już 2,01 mln przedsiębiorstw niefinansowych, podczas gdy w 2008 r. było ich niespełna 1,8 mln (co oznacza wzrost o 12,6%).

Wykres 1. Liczba przedsiębiorstw aktywnych w Polsce w latach 2008-2016 (w tys.)

ilość firm w Polsce

Źródło: Raport PARP o stanie sektora 2018

Sektor mikro, małych i średnich przedsiębiorstw stanowi przeważającą większość przedsiębiorstw w Polsce – 99,8%. Wśród nich najliczniejszą grupą (96,2%) są mikroprzedsiębiorstwa. Udział pozostałych grup firm w strukturze polskich przedsiębiorstw przedstawia poniższy wykres.

Wykres 2. Struktura przedsiębiorstw aktywnych w Polsce ze względu na wielkość firmy (w %)

Struktura firm w Polsce

Źródło: Raport PARP o stanie sektora 2018

W ciągu ostatnich 8-miu lat (2008-2016) liczba przedsiębiorstw ze względu na ich wielkość utrzymywała się na podobnym poziomie. Od roku 2013 sukcesywnie zwiększa się za to ilość mikrofirm. Sytuację tą możemy zobaczyć na poniższym wykresie.

Wykres 3. Liczba przedsiębiorstw aktywnych w Polsce w poszczególnych grupach według wielkości w latach 2008-2016 (w tys.)

Struktura firm w Polsce

Źródło: Raport PARP o stanie sektora 2018

Pod względem struktury branżowej mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, najliczniejszą grupę stanowią firmy z sektora usług – ponad 50%. Co czwarta firma działa w branży handlowej (ponad 24%), a co ósma w budowlanej (ponad 13%).

Wykres 3. Struktura MSP w Polsce według podstawowego obszaru działalności

Struktura firm w Polsce według branż

Źródło: Raport PARP o stanie sektora 2018

Przeważająca większość (88,7%) wszystkich przedsiębiorców z sektora MSP to osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Osoby prawne (np. Spółki) i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (np. stowarzyszeniowa) stanowią 11,3% małych i średnich przedsiębiorstw.

Nie każda zakładana firma przetrwa jednak próbę czasu. Pierwszy rok działalności przeżywają w Polsce ponad dwie na trzy firmy. Gdy pod uwagę weźmiemy formę prawną przedsiębiorstwa, okazuje się, że wyższa przeżywalność pierwszego roku charakteryzuje osoby fizyczne niż prawne (wszelkiego rodzaju spółki).

Statystycznie nieco większą szansę na przetrwanie pierwszego roku mają też przedsiębiorstwa zatrudniające pracowników najemnych niż te, które ich nie zatrudniają. Dużo bardziej stabilne są też pod tym względem przedsiębiorstwa duże.

Wykres 4. Przeżywalność pierwszego roku działalności ze względu na klasy wielkości przedsiębiorstw (lata 2016/2017)

przeżywalność przedsiębiorstw

Źródło: Przedsiębiorstwa niefinansowe powstałe w latach 2012-2016, GUS, 2018.

Sprawdźmy teraz jak wygląda poziom przedsiębiorczości w układzie regionalnym – w poszczególnych województwach. Aby to zrobić posłużymy się następującymi danymi:

  • liczbą MSP aktywnych na 1000 mieszkańców,
  • liczbą nowo zarejestrowanych podmiotów,
  • liczbą wyrejestrowanych podmiotów na 1000 mieszkańców danego województwa.

Grafika 1: Poziom przedsiębiorczości w poszczególnych regionach kraju

mapa przedsiębiorczości w Polsce

Źródło: Raport PARP

Jak widzimy pod względem liczby przedsiębiorstw aktywnych z sektora MSP na 1000 mieszkańców najlepiej wypada województwo mazowieckie (70,0), a za nim wielkopolskie (59,0) i zachodniopomorskie (57,8).

Najniższe wartości osiągnęły województwa: podkarpackie (37,7), lubelskie (38,6), warmińsko-mazurskie (38,6).

Sektor MSP w wybranych obszarach

Udział w tworzeniu PKB

Sektor przedsiębiorstw wytwarza blisko trzy czwarte wartości PKB (74,0%), przy czym małe i średnie przedsiębiorstwa generują co drugą złotówkę PKB (49,9%).

Największy udział w tworzeniu PKB mają mikroprzedsiębiorstwa – jest to ponad 30%! 

Udział wszystkich przedsiębiorstw w tworzeniu PKB systematycznie rośnie.

Ze względu na brak aktualnych danych za 2017 r, niektóre informacje prezentowane w artykule dotyczą lat wcześniejszych (2016, 2015)

Wykres 5. Udział w tworzeniu PKB grup przedsiębiorstw według liczby pracujących w Polsce (wykres za rok 2015)

Udział firm w PKB

Źródło: Dane GUS

Liczba pracujących w sektorze MSP

W 2017 r. ogólna liczba osób pracujących w całej gospodarce wynosiła ponad 16,4 mln z czego w sektorze przedsiębiorstw było zatrudnionych blisko 9,7 mln. Ich ilość wzrosła rok do roku o prawie 300 tys. osób.

W podmiotach sektora MSP na koniec grudnia 2016 r. pracowało niemal 6,7 mln osób, co daje prawie 70% wszystkich pracujących w sektorze przedsiębiorstw!

Prawie 1/3 osób pracujących w całej gospodarce to osoby pracujące i zatrudnione w mikro i małych firmach.

Poszczególne grupy przedsiębiorstw były miejscem pracy dla następującej ilości pracowników:

  • Podmioty mikro i małe dla ponad 5 mln osób,
  • Średnie firmy – dla ponad 1,6 mln osób,
  • Duże firmy – dla nieco ponad 3 mln osób.

Dominującym sektorem w kontekście struktury pracujących są usługi. Sektor ten był miejscem pracy dla ponad 3,5 mln osób, a jego udział w tworzeniu miejsc pracy jeszcze się wzmocnił.

Poziom wynagrodzeń

Rok 2016 jest kolejnym z rzędu, w którym widoczny jest wzrost wynagrodzeń brutto na jednego zatrudnionego i to we wszystkich klasach wielkości przedsiębiorstw. Ogółem wynagrodzenie brutto na jednego zatrudnionego w sektorze przedsiębiorstw wynosiło 4.182 zł (w roku 2016) co oznacza wzrost o 4,1% w skali roku.

Poziom wynagrodzeń brutto w przeliczeniu na jednego zatrudnionego jest zależny od wielkości przedsiębiorstw. Mikroprzedsiębiorstwa to grupa, w której wynagrodzenia na jednego zatrudnionego są relatywnie najniższe w całym sektorze przedsiębiorstw. Wzrost wynagrodzeń może być więc w tej grupie firm bardziej odczuwalny niż w przedsiębiorstwach średnich czy dużych. One cechują się generalnie znacznie wyższym poziomem wynagrodzeń.

Wykres 6. Wynagrodzenie miesięczne na 1 zatrudnionego w przedsiębiorstwach poszczególnych klas wielkości w latach 2013-2016

Wynagrodzenia w przedsiębiorstwach

Źródło: Dane GUS z publikacji działalność przedsiębiorstw niefinansowych z lat 2013-2016.

Inwestycje przedsiębiorstw

W 2016 r. nakłady inwestycyjne ogółem we wszystkich podmiotach gospodarki w Polsce wyniosły 244,4 mld PLN.  Nakłady na zakup używanych środków trwałych sektora przedsiębiorstw osiągnęły 188,6 mld zł, tj. 77% ogółu nakładów i były niższe o 6% w porównaniu z 2015 r.

Tabela 1. Nakłady inwestycyjne na nowe i używane środki trwałe przedsiębiorstw w 2016 r. (w mln PLN)

Nakłady na inwestycje w przedsiębiorstwach

Źródło: Opracowanie własne na podstawie Działalność przedsiębiorstw niefinansowych w 2016 r., GUS, 2017.

Jeśli chodzi o nakłady inwestycyjne ogółem sektora MSP w Polsce w przeliczeniu na jedną firmę, w 2016 r. wyniosły one 41,1 tys. PLN i były o niemal 13% niższe niż w poprzednim roku.

Podobnie jak w poprzednich latach, w 2015 r. dwie trzecie nakładów inwestycyjnych MSP było finansowanych środkami własnymi (60,3%), ponad jedna piąta z kredytów i pożyczek krajowych (21,1%), a 7,4% stanowiły środki ze źródeł zagranicznych. Pozostałe źródła finansowania inwestycji miały mniejsze znaczenie.

Tabela 2. Źródła finansowania nakładów inwestycyjnych w firmach (bez mikroprzedsiębiorstw) w 2015 r. (w tys. PLN)

Źródła finansowania inwestycji w przedsiębiorstwach

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS

Sytuacja finansowa MSP

W 2016 r. wszystkie grupy przedsiębiorstw zwiększyły swoje przychody (mikro o 5,9%, średnie o 2,1% i duże o 4,7%). Jedynie małe firmy zanotowały nieznaczny spadek. Sektor MSP wykazał się wolniejszym tempem wzrostu przychodów (2,9%) niż duże przedsiębiorstwa (4,7%).

Prognozy GUS na kolejne lata są zdecydowanie lepsze. Między innymi prognozowane jest przyspieszenie dynamiki PKB. W roku 2017 i 2018 możemy spodziewać się poprawy wyników finansowych przedsiębiorstw.

Mogą Cię również zainteresować:

JEREMIE – pożyczka dla firmy w polskich złotych od 1,23% rocznie!

Faktoring, czyli gotówka na koncie zaraz po wystawieniu faktury

Leasing – coraz popularniejsza forma finansowania

Z jakich kredytów dla swojej firmy możesz skorzystać?

Znaczenie mikroprzedsiębiorstw dla gospodarki naszego kraju

Rola jaka odgrywają mikroprzedsiębiorstwa w gospodarce naszego kraju jest kluczowa! Podmioty te stanowią ponad 96% wszystkich przedsiębiorstw a ich ilość przekracza 2 miliony. Polskie mikroprzedsiębiorstwa charakteryzuje pozytywny trend rozwojowy. Na przestrzeni ostatnich lat rośnie ich liczba, wartość produkcji, przychody, liczba pracujących i zatrudnionych.

Mikroprzedsiębiorstwa mają największy spośród wszystkich grup przedsiębiorstw udział w tworzeniu PKB – bo aż 31%.

Ponadto, mikrofirmy bardzo istotnie wpływają na rynek pracy. To właśnie one generują 40% miejsc pracy w sektorze przedsiębiorstw. Liczba pracujących w takich firmach wynosi prawie 4 miliony osób!

Wykres 7. Liczba mikroprzedsiębiorstw w Polsce w latach 2008-2016 (w tys.)

mikrofirmy w Polsce

Źródło: Opracowanie własne na podstawie publikacji GUS Działalność przedsiębiorstw niefinansowych (lata 2008-2016).

Pod względem liczby mikrofirm przoduje województwo mazowieckie w którym znajduje się prawie 644 tys. tego typu firm. Na kolejnych miejscach pod względem liczby osób pracujących w mikro i małych firmach uplasowały się województwo śląskie (odpowiednio 436,5 tys. osób) oraz województwo wielkopolskie (389,1 tys. osób).

Grafika 2: Liczba pracujących w aktywnych mikrofirmach i ich procentowy udział w ogólnej liczbie mikrofirm w roku 2015

Mikrofirmy w Polsce

Źródło: GUS

Jak wynika z powyższych danych, wkład mikroprzedsiębiorstw w gospodarkę naszego kraju jest niezmiernie istotny. Rolą Państwa powinno być więc stwarzanie takiego środowiska gospodarczego, aby stymulować rozwój przedsiębiorstw. Zwłaszcza tym najmniejszych, najbardziej wrażliwych na wszelkiego rodzaju zmiany rynkowe.

Grafika 3: Mikroprzedsiębiorstwa w Polsce – najważniejsze informacje

Mikroprzedsiębiorstwa w Polsce

Źródło: PARP

Przedsiębiorcy, zapytani jakie bariery napotykają w prowadzeniu i rozwoju swoich biznesów na przestrzeni ostatnich kilku lat przytaczają często te same ograniczenia. Sytuacja nie zmienia się szybko w kierunku eliminacji wymienionych barier rozwoju firm. Możemy to zaobserwować na poniższym wykresie.

Wykres 9. Bariery rozwoju mikro i małych firm (1 – brak bariery, 5 – bardzo ważna bariera)

Bariery rozwoju firm

Bariery rozwoju firm

Źródło: Raport Banku Pekao S. A.

Dodatkowo wśród barier rozwojowych na które wskazali właściciele mikroprzedsiębiorstw w I kwartale 2017 r znalazły się:

  • Niepewność regulacyjna ze strony Państwa,
  • Rosnące problemy ze znalezieniem nowych pracowników,
  • Bariera dotycząca niewystarczającej kwalifikacji pracowników,
  • Zatory płatnicze,
  • Sądownictwo gospodarcze,
  • Dostęp do zewnętrznego finansowania.

Są też pozytywne zmiany, które z pewnością będą stymulowały rozwój przedsiębiorstw. Można do nich zaliczyć chociażby wprowadzenie “małego ZUS-u” dla osób rozpoczynających działalność – przez pierwsze 6 miesięcy a następnie 2 lata.

Kolejna zmiana, która wejdzie od stycznia 2019 to możliwość wliczenia w koszty prowadzenia działalności wynagrodzenia małżonka lub dziecka zatrudnionego w firmie rodzinnej.

Za pozytywną regulację można też uznać podniesienie kwoty amortyzacji auta wykorzystywanego w firmie z 80 do 150 tys. zł.

Podsumowanie

Liczba polskich przedsiębiorstw systematycznie rośnie. Dzieje się to głównie za sprawą mikro i małych firmy, które zdecydowanie zyskują na znaczeniu. W 2017 r. w Polsce działało ponad 2 mln przedsiębiorstw niefinansowych, podczas gdy w 2009 r. było ich 1,67 mln. Oznacza to wzrost o jedną piątą na przestrzeni zaledwie 8-miu lat!

W ostatnich latach rośnie również udział przedsiębiorstw w tworzeniu PKB, dzięki wzrostom przychodów jakie wypracowały przedsiębiorstwa.

Na koniec 2016 r. w sektorze przedsiębiorstw pracowało już 9,7 mln osób i jest to istotny wzrost liczby miejsc pracy, które powstały w przedsiębiorstwach.

Jako Polacy jesteśmy bardzo przedsiębiorczym narodem. Jeżeli w niedalekiej przyszłości uda się usunąć chociaż część barier, które blokują bardziej dynamiczny rozwój firm, to będzie tylko lepiej 🙂 Tego nam wszystkim życzę.

Raporty, z których korzystałem podczas opracowywania tego artykułu znajdziesz tutaj: Raport PARP, Raport Banku Pekao S.A.

Jeżeli uważasz, że informacje z którymi się zapoznałeś w tym artykule mogą się przydać również Twoim Znajomym to proszę udostępnij ten materiał. W ten sposób Ty również dzielisz się wiedzą.

Pozdrawiam

Paweł

Odbierz dostęp do 30 profesjonalnych narzędzi!

Wśród nich Checklisty do Kredytu Hipotecznego, kalkulatory Excel oraz rekomendowane kalkulatory Online!

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych GetResponse ( more information )

Twój adres e-mail jest u mnie bezpieczny. Możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.